In gesprek met...
Sandra Stoop
Deelneemster pianofestival Gouda
’Voor publiek spelen is anders’
“Het festival van vorig jaar was top. Ik vond de sfeer geweldig. Het was heel inspirerend. Ik heb enorm genoten”, zegt Sandra Stoop uit Antwerpen. Sandra is er al bij vanaf de eerste editie in 2024. Ze heeft ook zelf gespeeld op het festival. Ook dit jaar doet ze weer mee. Om te genieten en van te leren.
“Ik heb het festival eigenlijk bij toeval ontdekt via internet en besloot me meteen in te schrijven voor het programma, omdat ik zelf piano speel”, vertelt Sandra. “Ik wilde graag ook andere pianisten horen spelen. Het is een mooie manier om nieuwe muziek te leren kennen. Het geeft volop inspiratie. En Gouda is een ontzettend leuke en gezellige stad.”
NJON
De vorige editie van het festival speelde zich af in de monumentale Sint Jan, de Gouwekerk en de Agnietenkapel. Dit jaar vormen de Sint-Jan en het muziekpaviljoen in het Houtmansplantsoen het historische decor. “Een historische omgeving beïnvloedt onbewust je eigen spel en je luisterervaring. De akoestiek in een kerk als de Gouwekerk bijvoorbeeld is magisch. De muziek krijgt meer ruimte en klinkt veel rijker. Het dwingt je bijna om met nog meer gevoel te spelen, omdat de omgeving al zo vol historie en sfeer zit.”
Met de Sint-Jan als hoofdlocatie doet de festivalorganisatie er dit jaar een extra schep bovenop. In de kerk is dit jaar een heel bijzondere masterclass mee te maken, met vier zeer getalenteerde pianisten die mogen spelen met de toppers van het Nationaal Jeugd Orkest Nederland (NJON). Het NJON verzorgt ’s avonds in de Sint-Jan ook het slotconcert.
Masterclasses
Een masterclass bezoeken is zeer de moeite waard. Je leert er een heleboel van. Niet alleen amateurmusici doen het, maar ook professionals. Sandra is vorig jaar naar meerdere toe geweest. Zo heeft ze zelf in de Gouwekerk ondermeer de masterclass ‘Thuis ging het beter’ van Wieke Karsten gevolgd, waarin pianisten geleerd werd hoe ze met podiumangst kunnen omgaan en hoe je je zenuwen de baas kunt blijven. “Je leerde niet alleen welke noten je moet spelen, maar vooral hoe je die speelt met je lichaam. Wieke keek daarbij vooral naar je zithouding, je schouders en je ademhaling. De tips over hoe ik mijn zenuwen beter onder controle kan krijgen, waren ontzettend waardevol”, vertelt Sandra. “De belangrijkste tip die ik kreeg? Dat zenuwen erbij horen en dat je ze kunt omzetten in focus. Bijvoorbeeld door goed op je ademhaling te letten of te accepteren dat een foutje maken niet erg is, zolang het verhaal van de muziek maar overkomt. Sinds haar tips merk ik dat ik veel minder snel moe word en dat de muziek natuurlijker uit mijn vingers komt.”
Van conservatoriumdocent en toppianist David Kuyken kreeg zij in de ‘Piano Boost’ eveneens veel waardevolle tips en feedback. David hielp haar in Liszts transcriptie van ‘Widmung’ een balans te vinden tussen de virtuositeit van de componist en de diepe,
Foto: Sandra tijdens de masterclass van David Kuyken in februari 2025
lyrische emotie van Schumann. Sandra: “Hij dwong me om verder te kijken dan de lastige loopjes van Liszt. Het was een les in hoe je de piano echt kunt laten zingen, ondanks de technische moeilijkheidsgraad. Hij hielp me ook bij het middengedeelte dat veel rustiger van aard is. Hier gaf hij waardevolle tips om de controle over de klankkleur en het subtiele pedaalgebruik te verbeteren.” Ook zeer leerzaam vond ze het bezoek aan de masterclass voor de jonge talentvolle pianisten onder de twintig. Sandra: “Door simpelweg te observeren hoe zij met de aanwijzingen van de docente omgaan leer je ontzettend veel. Daar steek je heel veel van op.”
Spelen voor publiek
Voor publiek spelen is heel wat anders dan thuis spelen, is Sandra’s ervaring. “Thuis is ‘veilig’. Op het festival voel je de interactie met de zaal. Dat is spannend. Het allermooiste is het moment waarop het in de zaal muisstil wordt. Je voelt dat iedereen de adem inhoudt. Op zo’n moment speel ik niet alleen voor mezelf, maar deel ik een kwetsbaar stukje van mijn ziel met het publiek. Klassieke muziek is een taal die zonder woorden rechtstreeks naar het hart gaat. Muziek gaat diep. Het raakt aan de kern van wie we zijn: onze rust, onze zenuwen, onze passie en de behoefte om iets moois te delen met anderen. Als ik dan na afloop zie dat iemand ontroerd is, dan weet ik waarom ik dit doe”, aldus Sandra over haar ervaringen. “Wat me vroeger tegenhield om het te doen, was de angst om fouten te maken. Ik dacht dat klassieke muziek draaide om perfectie, om elke noot precies zo te spelen als die op papier stond. Dat kwetsbare is wat me er nu zo in aantrekt. Als pianist zit je daar alleen, op dat stoeltje. Je bent blootgesteld aan het publiek. Maar juist in die kwetsbaarheid ontstaat de grootste kracht. Je nodigt de luisteraar als het ware uit om samen met jou in een verhaal te stappen.”
Pianocircuit
Vorig jaar werd het Open Podium, waar amateurpianisten mochten optreden en zich konden laten beoordelen, op de vleugel geopend door burgemeester Pieter Verhoeve van Gouda. Sandra: “Op zo’n moment is hij niet ‘de burgemeester’, maar gewoon een pianist die zijn passie met je deelt, net als wij. Ik vond het heel moedig en inspirerend dat hij daar ging zitten. Het geeft ook een krachtig signaal af aan andere amateurpianisten. Het liet mooi zien dat de muziek in de stad echt leeft en verbindt.”
De feedback van de jury op haar eigen spel was zeer waardevol, aldus Sandra. “Het waren echt tips waar je thuis verder mee kunt. En het mooiste is dat je later je eigen optreden op je gemak nog eens kon terugkijken, want alles werd opgenomen.”
Ook bij deze, nieuwe editie biedt het festival weer alle ruimte aan amateurmusici om zelf te spelen. Ditmaal is er een Pianocircuit, waarbij amateurmusici kunnen intekenen voor het spelen op de stationspiano en/of op de Vliegende Vleugel, een piano die tijdens het spelen door de stad gereden wordt. Dat laatste is een belevenis op zich. Ook Sandra doet dit jaar weer mee. “Dat Pianocircuit maakt het natuurlijk extra leuk. Hopelijk hebben we er mooi weer bij.”
De magie van muziek Wat Sandra vooral aantrekt in klassieke muziek is de rust die het geeft en de diepgang van de composities. “In de drukte van deze tijd is het heerlijk om naar muziek te luisteren. Het helpt me om alles om me heen even te vergeten. Piano spelen is voor mij een manier om dingen van me af te zetten. De muziek heeft een emotionele diepgang die je in woorden bijna niet kunt uitdrukken. Soms heb ik een dag waarop alles hectisch is: werk, mailtjes, zorg voor mijn zieke moeder, drukte op straat… Maar zodra ik achter de piano ga zitten en een stuk van Bach, Beethoven of Chopin speel, valt alles om me heen weg. Het is alsof de componist, honderden jaren geleden, precies wist hoe ik me vandaag zou voelen. Dat vind ik magisch.”
Wat haar ook drijft in musiceren, is de eeuwige uitdaging. ”Klassieke muziek is nooit ‘klaar’. Je kunt een stuk duizend keer spelen en elke keer ontdek je weer een nieuwe nuance of een kleine melodielijn die je eerder niet hoorde.”
Bijzonder
Sandra bezocht vorig jaar optredens van het Brioso Trio en Enrico Pace, de Petite Messe Solennelle van Rossini en het Valentijnsconcert. “Het optreden van het Brioso Trio voelde als een intiem gesprek waar wij als publiek naar mochten luisteren. Je zag de concentratie en de onderlinge blikken van verstandhouding. Dat maakt dat de muziek niet alleen technisch, maar ook emotioneel klopt. Voor mij was het een hoogtepunt.”
Wat haar in de Petite Messe Solennelle van Rossini zeer aansprak, was de diepgang en de sfeer. Rossini schreef het stuk voor een niet-alledaagse instrumentatie: een harmonium en twee piano’s. “Heel bijzonder om twee vleugels, een Erard uit 1863 en een Pleyel uit 1874, samen met een harmonium te horen. Dat geeft een heel volle, bijna orkestrale klank, maar dan intiemer”, aldus Sandra. “De combinatie van die drie instrumenten gaf een geluid dat ik zo nog nooit live had ervaren. Het was krachtig en groots, maar door de stemmen erbij tegelijkertijd heel breekbaar.”
Bij het Valentijnsdinerconcert viel de ultieme vorm van gezelligheid en cultuur zeer in de smaak.“De combinatie van prachtig pianospel door verschillende jonge, talentvolle pianisten en een heerlijk diner maakte het concert heel intiem. Het was informeel, warm en vol verrassingen, zowel muzikaal als culinair.”
Enrico Pace
Ze heeft ook heel erg genoten van het slotconcert door de beroemde Italiaanse pianist Enrico Pace. “Hij heeft de gave om de piano te laten zingen. Zijn aanslag is zo zacht en gecontroleerd. Hij haalt kleuren uit het instrument die ik nog nooit eerder had gehoord. Zelfs in de meest krachtige passages klinkt zijn spel nooit hard of mechanisch. Het is altijd rond, warm en vol kleur. Pace is heel bescheiden op het podium en stelt zichzelf volledig in dienst van de componist. Dat zie je terug in zijn concentratie. Hij speelt met een enorme rust en diepgang. Je merkt dat hij niet voor zichzelf speelt, maar echt probeert de kern van het muziekstuk over te brengen op het publiek. Dat maakt zijn spel heel eerlijk en puur. Het mooie aan zijn spel vind ik de details. Hij kan een heel bekend stuk spelen en je toch verrassen met een kleine nuance of een emotie die je nog niet eerder was opgevallen. Het is alsof hij het stuk op dat moment ter plekke voor je uitvindt. Het was zo verfijnd en poëtisch. Dat was echt een van de hoogtepunten van het festival voor mij.”
Beth & Flo
Wat haar in de eerste editie van het festival een onvergetelijk moment bezorgde was het optreden van Beth & Flo. Het duo is er ook dit jaar weer bij. Sandra: “Het was ontzettend knap hoe ze hoogstaand pianospel weten te combineren met zang en theater. Het is een combinatie van muzikaal vakmanschap en humor. Je zit te luisteren naar klassieke muziek van topniveau. Maar tegelijkertijd lig je in een deuk om hun interactie en de teksten die ze zingen. Dat maakt klassieke muziek ineens heel benaderbaar. Humor helpt om die muziek toegankelijker te maken. Het laat zien dat klassieke muziek niet alleen maar stilzitten en luisteren is, maar dat er ook ‘echt entertainment’ in zit.”
Tekst: Ton Schönwetter